Wetenschap

Mensen proberen orde in de chaos te brengen door middel van de wetenschap. De wetenschap probeert verschijnselen in de wereld te vangen in de vorm van wetenschappelijke wetten. En die wetten vormen samen theorieen. Theorieen beschrijven mechanismen die de werkelijkheid aandrijven. Die beschrijvingen zijn vaak in de vorm van wiskundige formalismen. Met name de natuurkunde is een sterk wiskundige wetenschap, die als een model wordt beschouwd voor wat wetenschap in feite inhoudt. De beschrijvingen moeten een basis verschaffen om zo nauwkeurig mogelijke voorspellingen op te bouwen.

De wetenschap beschouwt de wereld in termen van oorzaken en gevolgen. Ieder gevolg heeft een aantal oorzaken en iedere oorzaak leidt tot een of meer gevolgen. Zij vraagt dan ook: wat is de oorzaak van wilsbeschikkingen? Is er iets in de hersenen dat voor jouw keuzes verantwoordelijk is? Is er iets dat jou doet reageren op verschijnselen buiten jezelf? Hier spreekt het naturalistische black box model, dat ervan uitgaan dat alle verschijnselen manifestaties zijn van natuurwetten en dat er niets is dat daarbuiten valt. Maar dat model is geen product van de wetenschap, maar veeleer een uitgangspunt daarvan. Het beschrijft de wereld als een collectie ‘zwarte dozen’ waarin mogelijk heel complexe verschijnselen plaatsvinden. Het enige wat we kennen is wat er in gaat en wat er uit komt. Het is aan ons om het verband daartussen te beschrijven en het enige gereedschap dat we daarvoor hebben is de natuurwetenschap. Dat is niet omdat we dat proefondervindelijk hebben bepaald, maar omdat we bij voorbaat aannemen dat die ons verder brengt.

Natuurkundigen hopen ooit een theorie van alles te bedenken. Tot nu toe zijn er twee theorieen die samen de werkelijkheid omvatten. De algemene relativiteitstheorie van Einstein beschrijft de werkelijkheid op de schaal van sterren en planeten. En de kwantummechanica van Heisenberg, Schrodinger en Bohr beschrijft de werkelijkheid op de schaal van atomen en kleiner. De relativiteitstheorie houdt zich globaal bezig met massa’s en energieen. De kwantummechanica met deeltjes en golven. Samen omvatten die twee theorieen alles wat er is, maar zijn niet met elkaar te verenigen. Er zijn vier fundamentele natuurkrachten: de zwaartekracht, de elektromagnetische kracht, de sterke en de zwakke wisselwerking. De relativiteitstheorie houdt zich bezig met de zwaartekracht. De kwantummechanica met de andere krachten.

Welke verborgen mechanismen de werkelijkheid echt aandrijven zal wel nooit duidelijk worden. De wetenschap zal wel nooit een complete beschrijving van de werkelijkheid gaan vinden. En ook de vraag waarom de werkelijkheid in elkaar steekt zoals hij doet, en niet anders, zal wel nooit worden beantwoord. Maar dat is in feite ook niet relevant. De wetenschap is een menselijke uitvinding die zich enkel op mensen richt. En dank zij de wetenschap is het menselijk vernuft er in geslaagd om het aanzien van de aarde te veranderen. Al is dat niet altijd ten goede.