Netwerken

Wat ben jij? Als je kinderen hebt, ben je vader of moeder. En als je geen kinderen hebt, ben je in ieder geval een kind van iemand. Je bent een buurman/buurvrouw van iemand. Je bent meerdere/ ondergeschikte van iemand. Je bent collega van iemand. Je bent een knooppunt van relaties. Maar wat ben je nou van jezelf? Zonder anderen ben je niets. Dus de anderen bepalen wat je bent. En dat geldt ook voor die anderen.

De boeddhistische denker Nagarjuna laat rond het jaar 200 in zijn geschriften zien wat ‘sunyata’ inhoudt, een begrip dat vaak met ‘leegte’ wordt vertaald. Volgens Nagarjuna zijn objecten op zichzelf leeg van betekenis. Ze ontlenen hun betekenis enkel aan hun relaties. Dat geldt niet alleen voor mensen maar voor elk object. Wij beschikken niet over een afzonderlijk zelf maar zijn enkel een knooppunt in een netwerk van relaties. Het zijn die relaties die ons betekenis geven. Wat we zijn, zijn we dankzij onze relaties. En dat geldt niet alleen voor personen, maar voor alles wat we als een afzonderlijke entiteit beschouwen.

Ik denk dat er op die visie wel wat aan te merken is. Inderdaad, we vormen een netwerk, niets alleen van mensen onderling, maar samen met alles wat ons omringt. Maar in dat netwerk gebeurt van alles. Er worden initiatieven genomen. Er worden verhalen verteld. Zoals het verhaal van het sunyata, van het grote netwerk dat alles omvat. Daarvoor moet toch ooit ergens een kiem zijn ontsproten. Een netwerk op zichzelf neemt geen initiatieven. Het ontvangt ze, en stuurt ze door. Maar ergens moet het beginnen. En vaak is dat bij iemand die plotseling een idee krijgt. Hoe, dat is vaak niet na te gaan. Je kunt er wel wat bij verzinnen, maar in veel gevallen zijn daar geen bewijzen voor.